Keuzestress

keuzestressOp een dag stond ik voor de eerste keer in broodjeszaak Subway en terwijl ik wachtte op mijn beurt werd ik steeds witter om de neus. Niet vanwege de smerigheid van de broodjes (gelukkig). Maar vanwege de hoeveelheid keuzes die ik moest maken voordat ik een broodje zou kunnen eten. Alles, maar dan ook alles wat je maar aan dingen die je op je broodje zou kunnen stoppen was aanwezig, en alles was in alle mogelijke combinaties te bestellen. En dan had je de eerste keuze nog niet gemaakt: op welk broodje moet het allemaal?

Uiteindelijk bestelde ik een broodje dat in de keuzelijst met al voor de klant verzonnen broodjes-met-belegcombinaties stond, en ik was verlost. En omdat ik een beetje een nerd ben, ging ik daarna zitten rekenen; hoeveel keuzes had je hier nou eigenlijk, en hoeveel keuzes moest je hier dientengevolge maken?

Schrik niet: er blijken bij Subway in totaal zo’n 38 miljoen verschillende combinaties beschikbaar te zijn. In één restaurant! 38.000.000 manieren om je broodje samen te stellen! Dat mensen worden geconfronteerd met keuzestress in de Subway begrijp ik dus wel.

Nou is de Subway niet de enige plek in de maatschappij waar mensen gestrest weer naar buiten lopen zonder een keuze te hebben gemaakt, dan wel naar buiten lopen met hun keuze in hun hand en het gevoel dat ze ont-zet-tend veel missen. En dat ook nog eens meerdere malen per dag, want tegenwoordig draait alles erom mensen zo veel mogelijk verschillende keuzes te moeten kunnen laten maken. Iedereen moet immers tegenwoordig precies haar of zijn exacte voorkeur kunnen bepalen. Met als gevolg dat de stress oploopt en mensen van pure ellende opbranden.

Ja, ik weet dat het heel erg in is om te beweren dat we ons collectief middenin een ‘burn-outepidemie’ bevinden, dus dat ga ik niet nog eens zeggen (bovendien vind ik het onjuist om het woord ‘epidemie’ te gebruiken wanneer we spreken over verschijnselen en niet over besmettelijke aandoeningen, maar dat is een semantische discussie). Maar het is wel zo dat steeds meer mensen vragen om psychologische hulp, en dat zou zomaar te maken kunnen hebben met de hoeveelheid keuzes die we tegenwoordig kunnen (en soms zelfs moeten) maken.

Jan Derksen, hoogleraar psychodiagnostiek aan de Vrije Universiteit Brussel en klinisch psycholoog met een eigen praktijk, onderschrijft dat. Volgens hem is er simpelweg veel te veel om uit te kiezen. “De mens is psychisch slechts bestand tegen het maken van een keuze uit vier of vijf opties,” zegt hij, “maar nu zijn het er al snel veertig of vijftig. Dat kunnen we niet aan en dat leidt tot stress.”

Begrijpelijk. Ga maar eens na welke keuzes je zelf allemaal wel niet maakt op een dag, bewust of onbewust. Wanneer je een Nespresso- of Dolce Gusto-apparaat hebt, kan het zijn dat je de eerste keuzestress al meteen ’s morgens hebt: met welke koffie begin ik in hemelsnaam mijn dag? Ja, natuurlijk heb je zo je voorkeuren en grappig genoeg zul je dus wanneer je cupjes in je Dolce Gusto gaat stoppen helemaal geen keuze hoeven maken, helemaal niet als het om de eerste kop koffie van de dag gaat. Maar sta er maar eens even bij stil. Weet-ik-hoeveel broodjes om uit te kiezen bij de lunch (of 38 miljoen mogelijkheden, als je naar de Subway gaat). Tweehonderd televisiezenders of enige duizenden YouTube-kanalen om naar te kijken. Tientallen series op Netflix om te volgen, en dan nog eens tientallen op HBO, en op Disney+, enzovoort. Dit alles gecombineerd met het gevoel dat je niks wilt missen, want stel je voor iemand anders heeft iets gezien of gedaan waar jij niet over mee kunt praten.

Zoals hoogleraar psychodiagnostiek Jan Derksen van de Vrije Universiteit Brussel al zei: het is voor onze soort psychisch nog te doen om uit een stuk of vijf dingen te kiezen. Van meer keuzemogelijkheden dan dat krijgen we stress. Het gevolg is volgens hem dat mensen (en vooral jongeren) zich geen raad weten met hun leven. Waarna ze zich terugtrekken door zich bij voorbeeld op te sluiten in de fantasiewereld van de sociale media. Derksen zegt daarover: “[Mensen] zijn renpaardjes die een hindernis weigeren.”

Het is goed om eens stil te staan bij hoeveel keuzes je hebt, en vooral welke invloed je daarop hebt. Want je hoeft je niet alles te laten opleggen.

Soms kom ik nog wel eens bij de Subway. Maar ik sta echt nooit meer nagelbijtend op dat bord boven de counter te kijken, want dan word ik echt helemaal gek. Er is een broodje op dat menu met al voor de klant verzonnen broodjes-met-belegcombinaties dat ik daar bestel. Soms met een ingrediënt meer of minder. Op die manier hoef ik namelijk maar maximaal drie knopen door te hakken. In plaats van 38 miljoen.

Over Jackles

Filosoferende fantast.
Dit bericht werd geplaatst in Bericht, Filosofie, Inspiratie, Nieuws, Persoonlijk, Random writings, Schrijfsels en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Keuzestress

  1. Mack zegt:

    38 miljoen keuzes, en er zit niks voor mij bij. Ik heb ze alle 38 miljoen al een keer geprobeerd. Verder is het belachelijk al die keuzes. Van keuzevakken kreeg ik al stress en FOMO voordat ik wist wat dat betekende. Misschien helpt de mensheid zichzelf ten gronde in de vooruitgang? Wat slimmer is denk ik, is een keuze te maken en achteraf voor jezelf de keuze rechtvaardigen. Dat kost je minder tijd, en het klopt weer in je hoofd.

  2. Happy Hulk zegt:

    Goed om dit eens te benoemen.

    Ik word altijd radeloos bij het aanschouwen van de kruiden hoeveelheid bij Albert Heijn.

    En wat denk je van een Hulk in vrouwenland?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s